Aspecten/acties
De kernkwadranten van Ofman
Inhoud |
Het enneagram
Voor het beschrijven en begrijpen van persoonlijkheden in hun situaties is het zogenaamde enneagram ontwikkeld. Met het enneagram worden negen persoonlijkheidstypen onderscheiden. Deze persoonlijkheidstypen hebben zowel hun sterke kanten als hun zwakke punten. Ofman kwalificeert de sterke punten van een persoonlijkheid als een kernkwaliteit en de negatieve kanten ervan als een valkuil.
Wanneer we deze persoonlijkheidstypen hieronder aangeven met een negental trefwoorden, komen daaruit al enigszins hun sterke en zwakke punten en hun onderlinge verhoudingen tot uiting.
| Kernkwaliteit
1. perfectionist |
Valkuil
muggenzifter |
Het kernkwadrant
Je goede eigenschappen hebben dus ook minder positieve kanten. Volgens Ofman zijn kernkwaliteiten zo dominant, dat ze kunnen doorslaan en daardoor juist een valkuil worden. Daadkracht (kernkwaliteit) kan omslaan in drammerigheid (valkuil). Ofman: ' Als iemand doorschiet in een bepaalde kwaliteit, kan dat bij een ander irritatie oproepen. In dat geval heet dat een allergie. De vervelende eigenschap van de ander verbergt echter een kwaliteit in zich, die voor degene die er allergisch voor is, een belangrijk ontwikkelpunt kan zijn, de zogenaamde uitdaging. '
Om inzicht te krijgen in de samenhang van je eigenschappen en beïnvloeding daarvan, ontwikkelde Daniel Ofman het kernkwadrant. Dit is een model dat de interactie tussen kernkwaliteiten, valkuilen, uitdagingen en allergieën beschrijft en zodoende een duidelijke voorstelling geeft van het krachtenveld waarin kernkwaliteiten tot hun positieve of negatieve ontwikkeling komen. Hoewel dit model geen antwoord geeft op de vragen 'Wie ben ik, wat kan ik, of wat wil ik?' is het wel een manier waarmee je jezelf en je rol in relatie tot anderen beter leert begrijpen en kennen. Het kernkwadrant brengt naar voren waar je goed en waar je minder goed in bent. Inzicht in die minder positieve kanten geeft je bovendien de mogelijkheid om te groeien, door je gebreken als een uitdaging te zien. Voor een duidelijk onderscheid zetten we daarom de tekortkomingen en de mogelijkheden die met je kernkwaliteiten gepaard gaan op een rij.
De valkuil
De valkuil is de schaduwzijde van (elke) positieve kernkwaliteit. Deze schaduwzijde komt aan het licht wanneer je je kernkwaliteit niet onder controle houdt en er als het ware in doorschiet. Je kracht wordt dan een zwakte. Daadkracht wordt drammerigheid, perfectionisme wordt muggenzifterij, hulpvaardigheid wordt bemoeizucht, etc. Daarmee maak je je niet geliefd en komt je functioneren in gevaar. Je valkuil is vaak hetgeen je van anderen als verwijt krijgt: collega's die je beschouwen als een drammer.
De uitdaging
De zaak heeft ook een positieve kant omdat er tegenover elke positieve kernkwaliteit ook de uitdaging staat. Kernkwaliteiten en uitdagingen zijn aanvullende kwaliteiten: ze houden elkaar in balans. Door je uitdaging te ontwikkelen, voorkom je dat je in je valkuil stapt. Je uitdaging is dan ook het positief tegenovergestelde van je valkuil. Daadkracht wordt dan ook geduld: je accepteert dat alles niet ineens kan lukken! Perfectionisme wordt ook flexibiliteit: teveel van het goede is een slechte zaak! Hulpvaardigheid wordt ook loslaten.
De allergie
Volgens Ofman is lastig gedrag een te ver doorgeschoten positieve eigenschap, waar je zelf behoefte aan hebt. Anders gezegd, wanneer je je ergert aan lastige mensen, dan is de kans groot dat je hieruit iets kunt leren over jezelf. Welke eigenschap irriteert je? Dát is je allergie. Je allergie is het negatief tegenovergestelde van je kernkwaliteit, maar ook een uitvergroting van je uitdaging. Daadkracht wordt passiviteit. Perfectionisme wordt nonchalance en hulpvaardigheid wordt onverschilligheid. Hoe meer je met je eigen allergie wordt geconfronteerd, des te groter de kans dat je in je eigen valkuil terechtkomt. Zo kan een vicieuze cirkel ontstaan en is een conflict onvermijdelijk.
Voorbeeld
Van het bovenstaande geven we een uitgewerkt voorbeeld, uitgaande van een daadkrachtige persoonlijkheid (nr. 8 uit het enneagram). We noemen haar: managementassistent.
