Aspecten/acties
Effectief lezen
Effectief lezen komt er in feite op neer dat het traditionele, passieve lezen verandert in een meer actieve bezigheid. Een bijkomend voordeel is dat de leessnelheid meestal minstens verdubbelt. Effectief lezen gaat in twee ronden, deze staan hieronder uitgelegd.
Inhoud |
De voorbereidende fase
De eerste ronde is de voorbereidende fase. Deze bestaat uit vier stappen en heeft als doel duidelijk te krijgen of de tekst gelezen moet worden en in hoeverre.
Ordenen
Rangschik alle teksten die gelezen moeten worden naar soort. Gaat het om zakelijke, persoonlijke, emotionele of wervende berichten? Brandbrieven waar niet onmiddellijk op moet worden gereageerd? Berichten uit de krant of het vaktijdschrift die direct naar de desbetreffende bureaus moeten of waar nog even mee kan worden gewacht? Als dat is vastgesteld, dient zich vanzelf de volgorde van belangrijkheid aan waarin de teksten moeten worden afgewerkt. Hou daaraan vast.
Hoofdlijnen vaststellen
Schiet in volgorde van urgentie door de stukken heen en stel vast welke structuur ze vertonen. Aanhef, inleiding, inhoudsopgaven, koppen, onderkopjes en verdere indeling kunnen daarbij helpen.
Skippen
Maak verschil tussen wat van wezenlijk belang is, wat (voorlopig!) kan worden overgeslagen en wat voor anderen bestemd is.
Skimmen
Skimmen betekent ‘afromen’ en heeft als doel duidelijk te krijgen wat er wordt gevraagd, bedoeld of beweerd in de tekst. Weer kunnen aanhef, inleiding, inhoudsopgave, koppen, onderkopjes en de verdere indeling daarbij helpen. Bespaar tijd door groepen woorden van links naar rechts, bladzijden cursief ‘met een dwalend oog’ of blokjes tekst van boven naar beden te lezen.
Actief lezen
Het eigenlijke effectief lezen begint nu. Passief lezen wordt actief lezen.
Kritisch lezen
Neem de tekst op hoofdlijnen kritisch door. Is het wel waar wat daar wordt beweerd? Moeten of kunnen we iets met wat hier wordt gezegd of van ons wordt gevraagd? Welke autoriteit schuilt er achter deze mededeling (of géén)? Zo wordt de mate van belang vastgesteld die de mededelingen hebben. En daar volgt dan automatisch uit of de volgende stap moet worden genomen.
Grondig lezen
Grondig lezen gebeurt (pas) op het moment dat de tekst zeker weten om onverdeelde aandacht vraagt. Neem er de tijd voor, ga er rustig voor zitten, doe het niet ‘tussen de bedrijven door’. In de voorgaande stadia van het effectief lezen zijn er voornamelijk vragen gesteld. Nu gaat het erom daar de antwoorden op te vinden. Na dit stadium van het grondig lezen kan de tekst in hoofdlijnen gereproduceerd kunnen worden. Gaat het om zeer belangrijke informatie, dan moet de laatste stap ook worden genomen.
Lezen in detail
Lezen in detail is een andere uitdrukking voor kennis vergaren. Kennis die voortaan terug te vinden moet zijn. Hiervoor is het noodzakelijk de gehele tekst te lezen.
Praktische tips
- Neem er de tijd voor, het levert uiteindelijk tijd op.
- Zorg voor een rustige omgeving en een gemakkelijke houding, ook ten opzichte van de tekst.
- Leer af om woord voor woord te lezen.
- Lees niet langer dan een uur achter elkaar, zorg voor pauzes van minstens tien minuten.
