Aspecten/acties
Geheugentraining
De hoeveelheid informatie die we in de loop van een dag te verwerken krijgen, is overstelpend en dreigt ons soms te veel te worden. Hieronder wordt uitgelegd hoe het geheugen werkt en er staan een paar praktische voorbeelden om het geheugen beter te trainen en te benutten. Want het geheugen is wel degelijk te trainen.
Inhoud |
Activeren van het geheugen
De capaciteit van het geheugen is immens. Oneerbiedig gesproken is het geheugen een vergaarbak voor alle indrukken die een mens bereiken: gebeurtenissen, gedachten en ervaringen, gekoppeld aan visuele, tastbare en gevoelsmatige indrukken, geuren, het gehoor en de smaak. Het geheugen slaat die indrukken in combinaties op en maakt er structuren van (clusters). Vervolgens gedraagt het geheugen zich tamelijk passief. Over het algemeen kennen mensen namelijk maar een manier om bij die clusters terecht te komen en dat is via het systeem van de taal. Taal werkt echter met abstracties en dat zijn vereenvoudigingen van de werkelijkheid. En daarmee doen we ons geheugen tekort. Want naast taal werkt het geheugen met beeld, geluid, geur, smaak, aanraking, ruimtelijk inzicht, emotie, structuren en verbanden. Om het geheugen optimaal te benutten, moet het op een niet rechtlijnige manier benaderd worden. Namelijk door zeer bewust verschillende indrukken aan elkaar te koppelen. Dan werkt de manier om toegang te krijgen tot het geheugen op dezelfde, niet rechtlijnige manier als het geheugen zelf.
Geheugentechnieken
Er bestaan verschillende technieken om het geheugen op een niet rechtlijnige manier te trainen:
- herhalen
- visualiseren (plaatsen van gedachten in een bekende ruimte)
- aaneenvlechten van feiten en gedachten tot een samenhangend verhaal.
Hieronder worden enkele methoden besproken die meerdere indrukken aan elkaar koppelen met behulp van associaties, verbindingen en visualisaties.
Associëren en verbinden
Een eenvoudige manier om bijvoorbeeld namen te onthouden, is die namen via beelden en associaties in herinnering te brengen. Omdat iedereen eigen associaties heeft bij namen, plaatsen en getallen, is het lastig uit te leggen hoe dit precies werkt. Daarom volgt hier een voorbeeld. De eerste denkbeeldige collega is Jean Vandevoordt. Niet de meest voorkomende naam en bovendien moeilijk te spellen. Maar hij is een fervent skiër en doet dat bij voorkeur in de Franse Alpen. ‘Voordt’ wordt nu ‘vort’, wég naar de Franse pistes, en daarmee zijn zijn (Franse) voornaam en en passant zijn achternaam gedekt. Skiën doet Jean op twee ski’s. Dit is een levendig beeld. Daarmee heeft die lastige ‘dt’ op het eind van zijn naam een plek gekregen. Een andere collega is Charles Vanderpoort. Voor de herinnering wordt deze naam rijmend verbonden aan Jean Vandevoordt. Beiden hebben een Franse voornaam. Beide achternamen worden aaneen geschreven. Dat is voortaan dus ook eenvoudig.
Clusteren en inventariseren
Clusteren betekent op het eerste gezicht diverse onderwerpen in logische groepen verdelen. Logisch hoeft niet te betekenen dat iedereen dat logisch vindt, daarom is ook deze techniek lastig te omschrijven en volgt hier een voorbeeld. Stel, er moet een breed scala zeer verschillende kantoorartikelen besteld worden: post-it velletjes, etiketten, toner, enveloppen, plakband, hangmappen, nietjes, paperclips, briefpapier en plakband. Schep daar in gedachten eerst orde in. Cluster in gedachten wat bij elkaar hoort en stel daar een beeld bij voor. Een archiefkast voor de hangmappen (1). Een printer voor de toner (1). Een bureaublad voor het briefpapier (1), de enveloppen (2) en etiketten (3). Een bureaulade voor de post-it velletjes (1), nietjes (2), paperclips (3) en plakband (4). Prent in om hoeveel artikelen het per cluster gaat: 1, 1, 3 en 4. Die cijfers vormen samen het getal 1134. Dat getal 1134 zorgt ervoor dat met terugredeneren de beelden vanzelf te binnen schieten.
Voorprogrammeren: het visuele schema
Deze methode is vooral bedoeld voor mensen die visueel ingesteld zijn. Net als bij voorgaande technieken volgt een verduidelijkend voorbeeld. Op een willekeurige dag staan de volgende zaken op het programma:
- vliegtickets en hotelreserveringen regelen
- nieuwe kracht welkom heten en op haar gemak stellen
- organisatie van een congres
- ’s avonds op familiebezoek
Maak om te beginnen een visueel schema van de werkplek. Dit is een manier om het geheugen te programmeren. Van links naar rechts vier geordende stapeltjes:
- 1, voor de baas
- 2, intern
- 3, extern
- 4, privé
Die zaken kunnen dus niet meer door elkaar raken. In gedachten komt er bij elk stapeltje een beeld:
- Bij 1: een vliegtuig.
- Bij 2: een schitterende tas, want toen de nieuwe collega zich kwam voorstellen, is die mooie tas opgevallen.
- Bij 3: de kop van cabaretier Bert Visscher, want het congres dat voorbereid moet worden, vindt in Rotterdam in De Doelen plaats, en daar heb je Visscher vorige week gezien.
- Bij 4: een fles Chanel nr. 5, want dat is het merk van je moeder en de reuk is een extra geheugensteuntje.
Doordat de beeldenreeks gekoppeld wordt aan de taken, is het makkelijker de taken te onthouden.
Tips voor een beter geheugen
- Motivatie is een van de drijvende krachten achter ons geheugen. Zaken waarvoor iemand belangstelling heeft, kunnen makkelijker en beter worden onthouden.
- Neem regelmatig een pauze en zorg voor afwisseling. Hersenen hebben tijd en rust nodig om de opgedane informatie te verwerken.
- Op een ding tegelijk concentreren en meerdere keren een korte tijd aan een onderwerp werken zorgt voor beter onthouden.
- Ontspan. Gespannenheid en nervositeit verminderen het vermogen om te onthouden.
- Leef gezond. Een gezond dieet bevat voedingsstoffen die essentieel zijn voor het geheugen.
- Ook een goede nachtrust is belangrijk voor de werking van het geheugen. Alcohol, roken, koffie en thee hebben een negatief effect.
Literatuur
Ontdekkingstocht door het geheugen, Jacqueline Mahieu, Kluwer 2004
Leer als een speer, Jan-Willem van den Brandhof, Brainware, 2004
Gebruik je geheugen (alles over de werking, training en verbetering van uw geheugen), uitgeverij Academic Services, 1999
