Omgaan met kritiek

Omgaan met kritiek is niet altijd even makkelijk. De eerste stap is eigenlijk te bedenken dat kritiek niet iets negatiefs is. Kritiek betekent ook het positieve zien. Het woord feedback wordt vaak als synoniem gebruikt.

Inhoud 1 Het nut van kritiek 2 Kritiek geven 3 Kritiek ontvangen 4 Tips 5 Opleiding

Het nut van kritiek

Kritiek kan veel goeds opleveren, zowel voor de zender als de ontvanger. Degene die kritiek ontvangt, vergroot daarmee zijn zelfkennis en krijgt een mogelijkheid zich te verbeteren. Degene die kritiek geeft, draagt bij aan een soepele manier van communiceren en voorkomt dat zaken uit de hand lopen.

Voorwaarde is wel dat de kritiek op een juiste manier gegeven en ontvangen wordt. Alleen dan is kritiek leveren effectief en positief.

Kritiek geven

Iemand die kritiek geeft, moet met een aantal zaken rekening houden. Kritiek wordt vaak gezien als een aanval en daarom is het van belang zorgvuldig te werk te gaan. Bovendien is een positief resultaat alleen mogelijk als er effectief kritiek wordt gegeven.

• Kritiek moet in de ik-vorm zijn. Degene die kritiek geeft, spreekt vanuit zichzelf en geeft zijn mening. Een ik-boodschap komt open en eerlijk over en heeft daardoor meer effect.
• Kritiek moet op het juiste moment gegeven worden. Daarbij geldt niet alleen het juiste moment voor de betrokkenen, maar ook het juiste moment na de waarneming. Kritiek die lang na de waarneming wordt uitgesproken, sorteert minder effect.
• Kritiek moet een beschrijving in zich hebben van het waargenomen gedrag. Degene die kritiek krijgt, kan anders niet zien waar het precies om gaat.
• Kritiek moet beschrijven wat het effect was van het waargenomen gedrag. Degene die kritiek geeft, zal zich dus bloot moeten geven. Zonder het benoemen van het effect, is het de bekritiseerde vaak niet duidelijk wat er mis is met zijn gedrag.

Een goed voorbeeld: ‘Ik vind het vervelend dat jij mij tijdens de vergadering in de rede valt. Dat maakt me onzeker.’

Kritiek ontvangen

Mensen die kritiek ontvangen, vinden dat lang niet altijd leuk. Het is jammer dat ze zich vaak niet realiseren dat het wel nuttig is. Hoewel de eerste reactie vaak defensief is, is het van belang open te staan voor kritiek. Dat kan op de volgende manier:

• luister goed naar wat er gezegd wordt;
• probeer duidelijk te krijgen wat de kritiek precies inhoudt, stel vragen;
• accepteer kritiek altijd;
• weeg af of het noodzakelijk is iets met de kritiek te doen.

Iemand kan best tot de conclusie komen dat het niet nodig is met de kritiek aan de slag te gaan. Als de conclusie is wel iets met de kritiek te doen, doe het dan ook. Pas dan heeft de kritiek echt nut gehad.

Tips

• Hou het gesprek kort en helder, draai niet om zaken heen.
• Praat in de ik-vorm, bespreek waarneming en indruk. Hou in gedachten dat absolute waarheden niet bestaan.
• Doseer de kritiek, breng niet te veel kritiek tegelijk. Begin met de positieve zaken te noemen.
• Spreek alleen over gedrag dat de ander kan veranderen.
• Benoem zoveel mogelijk concrete en aantoonbare zaken.
• Blijf zakelijk, vermijd eigen irritaties en tracht objectief te blijven.
• Houd rekening met de ontvanger, feedback moet ‘een service’ zijn. Verdieping en verbetering voor de relatie is de maatstaf. Feedback is niet bedoeld om af te reageren.

Opleiding

Schoevers heeft diverse trainingen en opleidingen waarin je leert feedback te geven en te ontvangen.